De invloed van jouw jeugd als basis voor je kind
Hoe er met jou is omgegaan in je jeugd, is de basis hoe jij met je kind omgaat.
Een confronterende vraag daarbij is:
Mochten jouw emoties er zijn?
En misschien nog belangrijker:
Kunnen de emoties van jouw kind er écht zijn bij jou?
Onlangs hield ik een peiling op sociale media. De uitkomst was opvallend, veel mensen antwoordden “nee” of “soms wel, soms niet”. Slechts enkelen gaven een duidelijke “ja”. Dat zegt iets. Het laat zien hoe groot de impact van onze jeugd is en hoe noodzakelijk het is om hier bewust bij stil te staan.
“Ik ga het anders doen”
Veel ouders zeggen: “Ik ga het echt anders doen dan mijn ouders.”
En dat kan ook. Echt. Maar het vraagt iets wat vaak wordt onderschat: zelfbewustzijn.
Zelfbewustzijn betekent weten:
- wat jou raakt
- wat je denkt
- wat je voelt
- en hoe je je vervolgens gedraagt
Zonder dit bewustzijn gebeurt er vaak iets anders. Ondanks je goede intenties reageer je tóch zoals je ouders deden, of juist compleet tegenovergesteld. Beide reacties komen vaak voort uit dezelfde (oude) ervaring.
Een voorbeeld uit de praktijk
Een man kwam in mijn praktijk en vertelde over zijn opvoeding. Hij groeide op in een streng, autoritair gezin. Hij had weinig tot niets in te brengen, zijn gevoelens en zijn wil deden er niet toe, hij moest luisteren.
Als kind leerde hij één ding heel goed: zich stilhouden. Dat was zijn manier om emotioneel te overleven.
Nu is hij zelf vader van een zoon van zes. Wanneer zijn kind huilt, boos wordt of duidelijk zijn eigen wil laat zien, merkt hij dat dit hem raakt. Het gedrag “vliegt hem aan”, zoals hij zelf zegt. Hij wil het anders doen dan zijn ouders. Maar… hoe?
In onze gesprekken werd duidelijk dat hij de behoefte van zijn kind niet altijd écht kan zien. Niet omdat hij dat niet wil, maar omdat zijn systeem anders is gevormd. In zijn binnenwereld is het tonen van emoties nog steeds verbonden aan onveiligheid. Als zijn zoon zich uit, wordt automatisch zijn oude strategie geactiveerd: Wees stil. Dit is gevaarlijk.
Hij reageert op zijn zoon door te zeggen: “wees maar stil”, “doe eens zachtjes”, “doe even rustig”. Hij hoeft niet boos te worden zoals zijn ouders dat deden, maar zijn reactie draagt dezelfde onderliggende boodschap, namelijk: Emoties mogen er niet zijn.
Waarom het belangrijk is dat het gevoel van je kind er mag zijn
Het kan vanzelfsprekend klinken, maar écht aanwezig zijn bij de emoties van je kind is cruciaal voor zijn of haar ontwikkeling. Wanneer een kind zich gezien en gehoord voelt, leert het: ik mag er zijn, ik ben waardevol zoals ik ben. Het ontwikkelt een gezond zelfbeeld, eigenwaarde en vertrouwen in zichzelf en de wereld om zich heen.
Een kind heeft een veilige omgeving nodig die zijn emoties opvangt, niet af en toe, maar consequent. Als ouders steeds verschillend reageren op emoties, ontstaat er onzekerheid. Het kind leert dan: mijn gevoel hangt af van hoe de ander reageert, ik weet niet altijd of ik er mag zijn.
Wordt dit te weinig geboden, dan kan dit op latere leeftijd gevolgen hebben zoals onzekerheid, een gevoel van alleen zijn, moeite met gezonde grenzen, laag zelfbeeld, somberheid, moeite met het uiten van emoties en in sommige gevallen zelfs depressieve gevoelens.
Door bewust te reageren op de emoties van je kind, creëer je een veilige basis. Je kind leert dat zijn of haar gevoel er mag zijn, dat het vertrouwd kan voelen en dat het zichzelf kan zijn zonder angst voor afwijzing of straf.
De andere kant – het tegenovergestelde patroon
Het kan ook andersom gaan. Wanneer iemand denkt: “Ik ga het écht anders doen,” kan het gebeuren dat de ouder onbewust reageert vanuit eigen pijn en onverwerkt gemis, in plaats van vanuit de behoeften van het kind. In plaats van grenzen of structuur te bieden, probeert de ouder vaak zijn eigen onvervulde behoeften te vervullen: erkenning, goedkeuring of het gevoel er te mogen zijn.
Dit kan zich uiten in reacties zoals snel toegeven bij boosheid of verdriet, direct iets geven waar het kind om vraagt, of het kind op een andere manier geruststellen om zelf emotionele veiligheid te ervaren. Het kind krijgt zo onbewust een taak die niet van hem is: zorgen voor de bevestiging van de ouder.
Het gevolg is dat het kind niet volledig gezien wordt voor wie het is en wat het echt nodig heeft. De ouder probeert het goed te doen, maar handelt vanuit oude patronen en onverwerkte emoties in plaats van vanuit de werkelijkheid van het kind.
Kijken door een gekleurde bril
In beide gevallen gebeurt eigenlijk hetzelfde, je ziet je kind niet helemaal zoals het is. Het is alsof je door een vieze of gekleurde bril kijkt. Je eigen ervaringen, pijn en gemis kleuren hoe je naar je kind kijkt en hoe je reageert.
En het belangrijkste om te beseffen, dit doe je niet expres. Dit proces verloopt grotendeels onbewust, op zoek naar vervulling van je eigen (kind)behoeftes.
Het goede nieuws: Je kan het écht ander doen!
Je kunt hier wél iets aan doen. De eerste stap is bewustwording.
Stilstaan bij:
- Welk gedrag jou raakt
- Wat je denkt
- Wat je voelt
- Wat je doet
En misschien nog wel het belangrijkste: durf te voelen wat jij zelf hebt gemist. Daar ligt de sleutel tot verandering. Pas wanneer je jezelf echt gaat zien, ontstaat er ruimte om je kind ook écht te zien.
Jezelf heropvoeden
In zekere zin vraagt dit proces dat je jezelf opnieuw opvoedt. Dat je jezelf geeft wat je misschien vroeger niet hebt gekregen:
- Erkenning
- Ruimte voor gevoel
- Veiligheid om jezelf te zijn
Jouw gevoel mag er zijn. Hoe meer jij dat ervaart, hoe makkelijker het wordt om diezelfde ruimte aan je kind te geven.
Tot slot
Je hoeft het niet perfect te doen. Bewust ouderschap betekent niet dat je nooit meer geraakt wordt of het altijd maar goed doet. Het betekent dat je bereid bent om te kijken naar jezelf.
Om te voelen.
Om te groeien.
Voor jezelf én voor je kind.
Als dit je raakt en je merkt dat je hier zelf tegenaan loopt, weet dan dat je hier niet alleen in bent. In mijn persoonlijke begeleiding en mijn online cursus “Opvoeden begint bij jezelf” help ik je inzicht te krijgen in jouw patronen, zodat je bewuster kunt reageren op je kind, vanuit rust en verbinding in plaats van oude automatische reacties.
Stuur mij gerust een berichtje als je wilt ontdekken wat bij jou past.
Je bent welkom.