Last van negatieve gedachten? Zo kun je ermee omgaan

We hebben allemaal gedachten. Heel veel gedachten zelfs. En eerlijk gezegd: niemand weet waar ze vandaan komen. Ze verschijnen zomaar in je hoofd, de hele dag door. Dat is ook heel normaal. Gedachten horen bij het mens-zijn.

Heb je last van negatieve gedachten en wil je weten hoe je ermee om kunt gaan, ze kunt stoppen of er meer grip op kunt krijgen? Je bent niet de enige.

Sterker nog: gedachten kunnen ontzettend helpend zijn. Ze helpen je om oplossingen te bedenken, nieuwe ideeën te creëren, plannen te maken, doelen te bereiken en stil te staan bij wat belangrijk is in het leven. Sommige gedachten geven richting, inspiratie en rust.

Maar gedachten hebben ook een andere kant.

Wanneer negatieve gedachten je beïnvloeden

Niet elke gedachte is behulpzaam. Soms vullen gedachten zich met twijfel, angst of aannames.

Bijvoorbeeld:

• Wat zal die ander wel niet van mij denken?
• Zie ik er wel goed genoeg uit?
• Ben ik wel leuk genoeg?
• Als hij zich nou eens anders zou gedragen…
• Dat wordt vast een stom feest met al die mensen die ik niet ken.

Voor je het weet, maakt je hoofd een heel verhaal van iets dat nog niet eens gebeurd is. En omdat gedachten invloed hebben op gevoel, kun je je ineens onzeker, boos, verdrietig of geïrriteerd voelen.

Zonder dat je het doorhebt, reageer je op iets wat vooral in je eigen hoofd gebeurt.

Gedachten zeggen iets over jou

Veel mensen denken dat hun gevoelens veroorzaakt worden door anderen of door situaties. Maar vaak zit daar iets tussen: jouw interpretatie ervan, jouw gedachten.

Je gedachten gaan door jouw hoofd, niet door dat van de ander. Dat betekent dat jouw gedachten vaak meer zeggen over jou dan over de werkelijkheid.

Dat is geen verwijt. Juist niet. Het is goed nieuws.

Want als jouw gedachten van jou zijn, kun je er ook iets mee doen.

Grip krijgen op negatieve gedachten

Je hoeft niet alles te geloven wat je denkt. Een gedachte is niet automatisch de waarheid. Het is een gedachte.

Als je een boek van Harry Potter leest, weet je ook dat het verhaal verzonnen is. Toch kun je er helemaal in opgaan. Zo werkt het met gedachten ook: ze kunnen levensecht voelen, terwijl ze niet per se waar zijn.

Je bent je gedachten niet.
Je hebt gedachten.

Dat verschil is enorm belangrijk.

Waar komen die gedachten vandaan?

Veel overtuigingen ontstaan al vroeg in het leven.

Misschien heb je als kind geleerd dat je beter stil kon zijn als je vader moe uit zijn werk kwam. Misschien reageerde je moeder snel geïrriteerd als jij aandacht vroeg. Als kind trek je daar onbewust conclusies uit.

Bijvoorbeeld:

• Ik ben te veel.
• Ik doe het niet goed.
• Ik ben lastig.
• Ik mag er niet zijn.

Als kind begrijp je nog niet dat het gedrag van je ouders vaak voortkomt uit hun eigen stress, vermoeidheid of pijn. Dus betrek je het op jezelf.

Die overtuigingen neem je mee naar volwassenheid.

Het verleden reageert in het heden

Stel: iemand reageert nu kortaf of boos op jou. Dan kan er direct een oude gedachte geactiveerd worden:

Zie je wel, ik doe het verkeerd.

Nog voordat je het beseft, voel je onzekerheid. Misschien ga je pleasen zodat de ander je weer aardig vindt. Of je wordt zelf boos, omdat die ander “normaal moet doen”.

Maar vaak reageert niet alleen de volwassene in jou; ook het oude gekwetste kind reageert mee.

Hier ligt jouw verantwoordelijkheid

Verantwoordelijkheid betekent niet schuld. Het betekent dat jij nu degene bent die ermee aan de slag mag.

Jij bent verantwoordelijk om jezelf te leren kennen. Om eerlijk te onderzoeken:

• Klopt deze gedachte eigenlijk wel?
• Is dit feit of invulling?
• Waar herken ik dit patroon van?
• Reageer ik vanuit het nu, of vanuit vroeger?

Wanneer je dat gaat zien, ontstaat er ruimte.

Nieuwe gedachten kiezen

Je kunt oude automatische gedachten vervangen door helpende, realistische gedachten.

Bijvoorbeeld:

In plaats van:
Hij is boos, ik heb iets verkeerd gedaan.

Kun je denken:
Ik zie dat hij boos is. Wat zou er aan de hand zijn?
Zijn boosheid hoeft niets met mij te maken te hebben.
Ik hoef mezelf nu niet aan te passen om oké te zijn.

Dat geeft rust en helderheid. Alsof de mist optrekt en je ineens weer verder kunt kijken.

Jij bent verantwoordelijk voor je binnenwereld

Als volwassene ben je verantwoordelijk voor je eigen gedachten. En daarmee ook voor het gevoel en gedrag dat eruit voortkomt.

Dat betekent niet dat je alles kunt controleren. Gedachten zullen altijd komen en gaan. Maar je kunt wel leren herkennen welke gedachten helpend zijn, welke oud zijn en welke je niet hoeft te geloven.

Bewustwording is de eerste stap naar vrijheid.

Ben jij je bewust van jouw gedachten?

Welke verhalen vertelt jouw hoofd dagelijks?
Welke gedachten neem jij automatisch aan als waarheid?
En welke gedachte zou je vandaag mogen loslaten?